📌 Key Points
- వినియోగదారుల న్యాయ నివేదిక 2026 ప్రకారం తెలంగాణ చివరి స్థానంలో ఉంది.
- ఆంధ్రప్రదేశ్ వినియోగదారుల సమస్యల పరిష్కారంలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.
- తెలంగాణలో సగటున ఒక కేసు పరిష్కారానికి 1,000 రోజులు పడుతోంది.
- రాష్ట్రంలో 33 జిల్లాలకు గాను 12 జిల్లా వినియోగదారుల కమిషన్లు మాత్రమే పనిచేస్తున్నాయి.
వినియోగదారుల ఫిర్యాదుల పరిష్కారంలో తెలంగాణ రాష్ట్రం చివరి స్థానంలో నిలవడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ మొదటి స్థానంలో నిలవడం గమనార్హం. ఈ నివేదిక తెలంగాణ పనితీరును ఎత్తిచూపుతుంది.
వినియోగదారుల న్యాయ నివేదిక: తెలంగాణ వెనుకబాటుకు కారణాలేంటి?
భారతదేశవ్యాప్తంగా వినియోగదారుల ఫిర్యాదులను ఎంత సమర్థవంతంగా పరిష్కరిస్తున్నారో అంచనా వేసే ‘వినియోగదారుల న్యాయ నివేదిక 2026’లో 19 పెద్ద, మధ్యతరహా రాష్ట్రాల డేటాను విడుదల చేశారు. ఇందులో తెలంగాణ చివరి స్థానంలో నిలిచింది.
ఇండియా జస్టిస్ రిపోర్ట్ విడుదల చేసిన ఈ నివేదిక, వినియోగదారుల కమిషన్లను మౌలిక సదుపాయాలు, సిబ్బంది, బడ్జెట్లు, పనిభారం, వైవిధ్యం వంటి అంశాల ఆధారంగా అంచనా వేసింది. వీటితో వినియోగదారుల వివాద పరిష్కార కమిషన్ల పనితీరును కొలుస్తుంది. కోటికి పైగా జనాభా ఉన్న రాష్ట్రాలలో తెలంగాణ 19వ స్థానంలో నిలిచింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ మొదటి స్థానంలో నిలవగా, ఆ తర్వాతి స్థానాల్లో మధ్యప్రదేశ్, రాజస్థాన్, కర్ణాటక, పశ్చిమ బెంగాల్ ఉన్నాయి.
ఈ పరిశోధనల ఫలితాలు తెలంగాణ వినియోగదారుల సమస్యల పరిష్కార యంత్రాంగంపై ఆందోళనకరమైన అంశాన్ని తెలిపాయి. 2025 నాటికి, తెలంగాణ రాష్ట్ర వినియోగదారుల వివాదాల పరిష్కార కమిషన్ (SCDRC) అధ్యక్ష పదవి ఖాళీగానే ఉంది. జిల్లా స్థాయిలో, ప్రతి నాలుగు పోస్టులలో ఒకటి భర్తీ చేయలేదు. మరింత ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, తెలంగాణలోని 33 జిల్లాలలో, ప్రస్తుతం కేవలం 12 జిల్లా వినియోగదారుల వివాదాల పరిష్కార కమిషన్లు (DCDRC) మాత్రమే పనిచేస్తున్నాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్ అగ్రస్థానంలో నిలవడానికి కారణాలు
దాఖలైన కేసులలో గృహ వివాదాలు 25 శాతంతో ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నాయి. ఆ తర్వాత బీమా 21 శాతం, వ్యవసాయం 15 శాతంతో ఉన్నాయి. కేసుల పరిష్కారంలో జాప్యం అనేది అత్యంత తీవ్రమైన అంశంగా ఉంది. సగటున ఒక కేసును పరిష్కరించడానికి దాదాపు 1,000 రోజులు పడుతోంది. ఇది నిర్దేశించిన కాలపరిమితి కంటే దాదాపు ఆరు రెట్లు ఎక్కువగా ఉన్నది.
2010 నుండి 2024 మధ్య జాతీయ వినియోగదారుల కేసుల నిర్వహణ వ్యవస్థ నుండి సేకరించిన డేటా ప్రకారం, తెలంగాణలో సుమారు 11,700 కేసులు దాఖలయ్యాయి. వీటిలో 66 శాతం మొదటి అప్పీళ్లు, అంటే కమిషన్ తీర్పుతో అసంతృప్తి చెందిన పక్షం దానిని ఉన్నత స్థాయిలో సవాలు చేసిన కేసులు.
కేసుల పరిష్కారంలో జాప్యం: వినియోగదారులకు నిరాశ
రాష్ట్ర కమిషన్లో దాఖలైన కేసులలో 74 శాతం కేసుల పరిష్కారానికి ఏడాదికి పైగా సమయం పట్టింది. అంటే ఒక్కో కేసుకు సగటున 974 రోజులు పట్టింది. జిల్లా కమిషన్ స్థాయిలో, 61 శాతం కేసులు ఏడాది దాటాయి. వాటిలో 44 శాతం కేసులకు 20కి పైగా విచారణలు అవసరమయ్యాయి. అంటే తుది ఉత్తర్వు కోసం సుమారుగా రెండేళ్ల నిరీక్షణ జరిగిందన్నమాట.
2020 నుండి 2024 మధ్య కాలంలోని గణాంకాలు 100 శాతం కేసుల పరిష్కార రేటును చూపిస్తున్నాయి. దీనిని బట్టి న్యాయం నెమ్మదిగా జరుగుతున్నప్పటికీ.. అది కనీసం చేరుతోందని భావించవచ్చనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. మెుత్తానికి కేసుల పరిష్కారంలో జాప్యాన్ని కూడా ఈ నివేదిక ఎత్తి చూపింది.
మొత్తానికి, తెలంగాణ వినియోగదారుల సమస్యల పరిష్కార వ్యవస్థను మెరుగుపరచాల్సిన అవసరం ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ లాంటి రాష్ట్రాల నుంచి స్ఫూర్తి పొంది, మెరుగైన సేవలు అందించాలి.
