📌 Key Points
- ఇరాన్ బాలిస్టిక్ మిస్సైల్స్, డ్రోన్ టెక్నాలజీ మధ్యప్రాచ్యంలో శక్తివంతమైనవి.
- రష్యా, చైనా దేశాల మద్దతు ఇరాన్కు అదనపు బలం చేకూరుస్తోంది.
- IRGC ప్రాక్సీ గ్రూపులకు శిక్షణ, నిధులు, ఆయుధాలు అందిస్తోంది.
- అమెరికా మిత్రదేశాల ఆర్థిక మూలాలను దెబ్బతీయడం ఇరాన్ వ్యూహం.
ఇరాన్ అనుసరిస్తున్న దూకుడు వైఖరి ప్రపంచ దేశాలను ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తోంది. అమెరికా వంటి అగ్రరాజ్యంతో ఢీ కొట్టడానికి గల కారణాలు, దాని వెనుక ఉన్న వ్యూహాలను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
ఇరాన్ ధైర్యానికి కారణాలు
ప్రస్తుత జరుగుతున్న అంతర్జాతీయ పరిణామాల నేపథ్యంలో ఇరాన్ అనుసరిస్తున్న దూకుడు వైఖరి ప్రపంచ దేశాలను ఆశ్చర్యంతోపాటు ఆందోళనకు కూడా గురిచేస్తోంది. మధ్య ప్రాచ్యంలో నెలకొన్న ఈ యుద్ధ వాతావరణం కేవలం ప్రాంతీయ సమస్యగా కాకుండా, ప్రపంచ ఆర్థిక మరియు భద్రతా వ్యవస్థలను కుదిపివేసే స్థాయికి చేరుకుంది. అగ్రరాజ్యం అమెరికాతో ఢీ అంటున్న ఇరాన్ వ్యూహాలు, దాని బలాలు, ప్రపంచంపై పడే ప్రభావాల గురించి ఒకసారి చూద్దాం.
అమెరికాకు చెమట పట్టిస్తున్న ఇరాన్ వ్యూహాలు
ఇరాన్ ధైర్యానికి ప్రధాన కారణం దాని భౌగోళిక వ్యూహాత్మక స్థానం. దశాబ్దాలుగా నిర్మించుకున్న స్వదేశీ రక్షణ వ్యవస్థ. అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ వంటి అగ్రరాజ్యాలను నేరుగా ఢీకొనడం కష్టమని తెలిసినప్పటికీ, ఇరాన్ అసమాన యుద్ధతంత్రంను నమ్ముకుంది. ఇరాన్ వద్ద ఉన్న బాలిస్టిక్ మిస్సైల్ వ్యవస్థ, డ్రోన్ సాంకేతికత మధ్య ప్రాచ్యంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైనవిగా పరిగణించబడుతున్నాయి. ఇజ్రాయెల్ యొక్క ‘ఐరన్ డోమ్’ వంటి రక్షణ కవచాలను కూడా ఛేదించగల సామర్థ్యం తమకుందని ఇరాన్ నిరూపించుకోవాలని చూస్తోంది. అలాగే అమెరికా నేరుగా యుద్ధానికి దిగడంతో గల్ఫ్ ప్రాంతంలో ఉన్న అమెరికా స్థావరాలపై దాడులు చేస్తూ.. అమెరికాకు ఒక రకమైన ‘డిటరెన్స్’ను సృష్టించింది. మరోవైపు ఇరాన్ వెనుక రష్యా, చైనా వంటి దేశాల పరోక్ష మద్దతు ఉండటం కూడా ఆ దేశానికి కొండంత అండగా నిలుస్తోంది. ముఖ్యంగా రష్యాతో ఉన్న రక్షణ ఒప్పందాలు ఇరాన్కు అధునాతన ఆయుధ సంపత్తిని సమకూర్చుకోవడంలో తోడ్పడుతున్నాయి.
IRGC, ప్రాక్సీ గ్రూప్స్ పాత్ర
IRGC, ప్రాక్సీ గ్రూప్స్ పాత్ర
ఇరాన్ తన సొంత సైన్యం కంటే ఎక్కువగా తన ‘ప్రాక్సీ గ్రూప్స్’ (హైతీ, హెజ్బొల్లా వంటివి) ద్వారా యుద్ధాన్ని నడిపిస్తోంది. లెబనాన్లోని హెజ్బొల్లా, యెమెన్లోని హౌతీలు, అలాగే ఇరాక్, సిరియాలోని వివిధ షియా సాయుధ గ్రూపులు ఇరాన్ యొక్క ‘యాక్సిస్ ఆఫ్ రెసిస్టెన్స్’లో భాగాలుగా ఉన్నాయి. ఇరాన్ ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) ఈ గ్రూపులకు శిక్షణ, నిధులు, ఆయుధాలను అందిస్తోంది. సౌదీ అరేబియా, కువైట్ వంటి అరబ్ దేశాలు అమెరికాకు మద్దతు ఇస్తున్నాయన్న కోపంతోనే ఇరాన్ ఆ దేశాల ఆయిల్ రిఫైనరీలపై దాడులు చేస్తోంది. తద్వారా అమెరికా మిత్రదేశాల ఆర్థిక మూలాలను దెబ్బతీసి, వారిని భయపెట్టడం ఇరాన్ వ్యూహం. ఇరాన్ అధికారం క్రమంగా IRGC, ఈ ప్రాక్సీ గ్రూప్స్ చేతుల్లోకి వెళ్తోందన్న వాదనలో కొంత నిజం ఉంది. ఎందుకంటే ఆ దేశ విదేశాంగ విధానాన్ని ఇప్పుడు దౌత్యవేత్తల కంటే ఈ సాయుధ దళాలే ఎక్కువగా శాసిస్తున్నాయి.
అగ్రనేతలు హతం అవుతున్నా యుద్ధానికే సై..
ఇరాన్ అగ్రనేతలు, కీలక సైనిక కమాండర్లు వరుసగా హతమవుతున్నా ఆ దేశం తన దూకుడును ఏమాత్రం తగ్గించకపోవడం వెనుక దశాబ్దాలుగా నిర్మించుకున్న ఒక పటిష్టమైన వ్యవస్థీకృత నిర్మాణం, తిరుగులేని సైద్ధాంతిక పట్టుదల ఉన్నాయి. ఇరాన్ కేవలం వ్యక్తులపై ఆధారపడే దేశం కాదు. అక్కడ IRGC అనేది ఒక సమాంతర సైనిక, ఆర్థిక శక్తిగా ఎదిగింది. ఇందులో ఒక అగ్రనేత ప్రాణాలు కోల్పోతే తక్షణమే ఆ బాధ్యతలను స్వీకరించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న రెండో స్థాయి, మూడో స్థాయి నాయకత్వ శ్రేణి ఎప్పుడూ అందుబాటులో ఉంటుంది. ఇరాన్ తన పోరాటాన్ని కేవలం సరిహద్దులకే పరిమితం చేయకుండా, మధ్య ప్రాచ్యం అంతటా ‘ప్రాక్సీ’ నెట్వర్క్ ద్వారా విస్తరించింది. దీనివల్ల ఒక నాయకుడి మరణం ఆ దేశం యొక్క వ్యూహాత్మక కార్యకలాపాలను ఏమాత్రం కుంటుపరచలేదు. పైగా ఇరాన్ తన నాయకుల మరణాన్ని ప్రజల్లో తీవ్రమైన దేశభక్తిని మరియు శత్రువుపై ప్రతీకారేచ్ఛను రగిల్చడానికి ఒక ఆయుధంగా వాడుకుంటూ, తమ ‘షహాదత్’ (వీరమరణం) సిద్ధాంతం ద్వారా మరణ భయాన్ని జయించిన సైనికులను తయారుచేసింది. అంతర్జాతీయ ఆంక్షల నడుమ కూడా స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో అభివృద్ధి చేసిన అత్యాధునిక బాలిస్టిక్ మిస్సైళ్లు మరియు డ్రోన్ సాంకేతికత ఇరాన్కు కొండంత ధైర్యాన్ని ఇస్తున్నాయి. తాము దెబ్బతింటే ప్రపంచ దేశాలకు అందే చమురు, గ్యాస్ సరఫరాను నిలిపివేసి అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుప్పకూల్చగలమనే ‘ఎనర్జీ బ్లాక్మెయిల్’ వ్యూహం కూడా ఇరాన్ను వెనక్కి తగ్గనివ్వడం లేదు. ఈ రకమైన మొండితనం, సుదీర్ఘకాలం యుద్ధం చేయగల సామర్థ్యం వల్లనే, ఎన్ని దాడులు జరిగినా, ఎంతమంది కీలక వ్యక్తులు హతమైనా ఇరాన్ తన పంథాను మార్చుకోకుండా అమెరికా ఇజ్రాయెల్ లకు సవాలు విసురుతోంది.
ఇంధన సంక్షోభం… ఇంటర్నెట్ కేబుల్స్పై దాడుల ముప్పు
ఇరాన్ వ్యూహాల వెనుక ఉన్న ఆంతర్యం
ప్రపంచ దేశాలకు గ్యాస్, పెట్రోల్ అందకుండా చేయడం ద్వారా ఇరాన్ ఒక ‘ఎనర్జీ బ్లాక్మెయిల్’కు పాల్పడుతోంది. తన మిత్ర దేశాలకు తప్ప మిగిలిన వారందరికీ హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz)ని మూసివేయడంతో గల్ఫ్ దేశాల ప్రపంచ చమురు ఎగుమతిలో 80% రవాణా ఎక్కడికక్కడ నిలిచిపోయింది. ఇంధన సంక్షోభంతో అనేక దేశాలు అల్లాడిపోతున్నాయి. ఇక ఇంటర్నెట్ కేబుల్స్పై దాడుల విషయానికి వస్తే.. ఎర్ర సముద్రం, గల్ఫ్ ప్రాంతం గుండా వెళ్లే సముద్రగర్భ ఇంటర్నెట్ కేబుల్స్ ప్రపంచ సమాచార వ్యవస్థకు వెన్నెముక వంటివి. ఒకవేళ ఇరాన్ లేదా దాని ప్రాక్సీ గ్రూప్స్ వీటిని కట్ చేస్తే ఇంటర్నెట్ లేక సగానికి పైగా దేశాలు స్తంభించి పోతాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా బ్యాంకింగ్, కమ్యూనికేషన్, స్టాక్ మార్కెట్లు కుప్పకూలుతాయి. దీంతో శత్రు దేశాలపై మిగతా దేశాలు ఒత్తిడి తీసుకురావడం వల్ల ఇరాన్కు కొంత లాభం చేకూర్చవచ్చు, కానీ దీనివల్ల ఇరాన్ కూడా అంతర్జాతీయంగా పూర్తిగా ఒంటరి అయిపోతుంది. పైగా, చైనా వంటి మిత్రదేశాల వ్యాపారం కూడా దెబ్బతింటుంది కాబట్టి, ఇది ఇరాన్కు ‘డబుల్ ఎడ్జ్డ్ స్వోర్డ్’ (రెండంచుల కత్తి) వంటిది. ఈ చర్య ఇరాన్పై మరింత కఠినమైన అంతర్జాతీయ ఆంక్షలకు దారితీస్తుంది.
ప్రపంచ మార్పులు.. కుదేలవుతున్న అమెరికా, గల్ఫ్ దేశాలు
ఈ ఇంధన సంక్షోభం వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ద్రవ్యోల్బణం ఆకాశాన్ని తాకుతుంది. రవాణా ఖర్చులు పెరగడం వల్ల నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరిగి సామాన్యుడి బతుకు భారమవుతుంది. చమురు దిగుమతి చేసుకునే దేశాలపై ఇది తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. గల్ఫ్ దేశాలు ప్రస్తుతం ఆర్థికంగా బలంగా ఉన్నప్పటికీ, నిరంతర దాడుల వల్ల ఆయిల్ ఉత్పత్తి తగ్గిపోతే, ఇన్వెస్టర్లు ఆ దేశాల నుండి తప్పుకుంటారు, ఇది దీర్ఘకాలంలో వారి ఆర్థిక పతనానికి దారితీయవచ్చు. ఇక అమెరికా విషయానికి వస్తే.. అది అడకత్తెరలో పోకచెక్క మాదిరిగా తయారైంది. ఇజ్రాయెల్ను కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత, మరోవైపు ఉక్రెయిన్ యుద్ధం, ఇవన్నీ అమెరికాను ఆర్థికంగా, సైనికంగా అలసిపోయేలా చేస్తున్నాయి. అమెరికా అనవసరంగా యుద్ధంలో ఇరుక్కుపోయిందా అంటే అవునని కొంతమంది, తన గ్లోబల్ లీడర్షిప్ను నిలబెట్టుకోవడానికి ఇది తప్పదని మరికొందరు విశ్లేషిస్తున్నారు. ఏదేమైనా, ఈ యుద్ధం గనుక ముదిరితే అది మూడవ ప్రపంచ యుద్ధానికి దారితీసే ప్రమాదం ఉంది.
మొత్తంగా చూస్తే.. ఇరాన్ చేస్తున్న ఈ సాహసం వెనుక ఒక పెద్ద వ్యూహం ఉంది. అది మధ్య ప్రాచ్యంలో అమెరికా ఆధిపత్యాన్ని అంతం చేయడం. కానీ ఈ క్రమంలో ప్రపంచవ్యాప్త ఆర్థిక విధ్వంసం జరుగుతోంది. రాబోయే రోజుల్లో దౌత్యపరమైన చర్చలు విఫలమైతే, పరిస్థితి మరింత చేయిదాటిపోయే ప్రమాదం కనిపిస్తోంది.
మొత్తానికి ఇరాన్ తన ప్రాక్సీ గ్రూప్స్ ద్వారా అమెరికాకు, దాని మిత్రదేశాలకు సవాలు విసురుతోంది. అయితే, ఈ పరిస్థితి మధ్యప్రాచ్యంలో మరింత అస్థిరతకు దారితీసే ప్రమాదం ఉంది.
