📌 Key Points
- 13 ఏళ్లుగా అచేతన స్థితిలో ఉన్న హరీష్ రాణా కారుణ్య మరణం పొందారు.
- సుప్రీంకోర్టు అనుమతితో దేశంలోనే మొదటి ‘పాసివ్ యూతనేషియా’ ప్రక్రియ జరిగింది.
- ప్రమాదవశాత్తు గాయపడి క్వాడ్రిప్లీజియాకు గురైన హరీష్ రాణాకు విముక్తి లభించింది.
- గౌరవంగా మరణించే హక్కులో భాగంగా ఈ ప్రక్రియ జరిగింది.
దేశంలోనే తొలిసారిగా కారుణ్య మరణం పొందిన హరీష్ రాణా. గత 13 ఏళ్లుగా అచేతన స్థితిలో ఉన్న ఆయనకు సుప్రీంకోర్టు అనుమతితో విముక్తి లభించింది. ఈ చారిత్రాత్మక ఘటన దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది.
హరీష్ రాణా నేపథ్యం
భారతదేశ చరిత్రలో అత్యంత అరుదైన ఒక న్యాయ-వైద్య ప్రక్రియ ముగిసింది. గత 13 ఏళ్లుగా అచేతన స్థితిలో మంచానికే పరిమితమైన 32 ఏళ్ల హరీష్ రాణా, మంగళవారం మార్చి 24న ఢిల్లీలోని ఎయిమ్స్ (AIIMS) ఆసుపత్రిలో తుదిశ్వాస విడిచారు. సుప్రీంకోర్టు చారిత్రాత్మక తీర్పుతో అనుమతించిన దేశపు మొట్టమొదటి ‘పాసివ్ యూతనేషియా’ (Passive Euthanasia) ప్రక్రియ ద్వారా ఆయనకు ఈ విముక్తి లభించింది. 2013లో చండీగఢ్లో ఒక పీజీ హాస్టల్ నాలుగో అంతస్తు నుండి ప్రమాదవశాత్తు కింద పడటంతో హరీష్ తలకు తీవ్రమైన గాయమైంది. ఆ ప్రమాదం అతన్ని ‘క్వాడ్రిప్లీజియా’ అనే దారుణమైన స్థితిలోకి నెట్టేసింది. అప్పటి నుండి 13 ఏళ్ల పాటు ఆయన బాహ్య ప్రపంచంతో సంబంధం లేకుండా, కనీసం కదలలేని, మాట్లాడలేని స్థితిలో కేవలం వైద్య చికిత్స సాయంతోనే శ్వాస తీసుకుంటూ వచ్చారు. తన కుమారుడు పడుతున్న నరకయాతనను చూడలేక, అతనికి గౌరవప్రదమైన మరణాన్ని ప్రసాదించాలని తండ్రి అశోక్ రాణా చేసిన సుదీర్ఘ న్యాయపోరాటం చివరకు ఫలించి, భారత రాజ్యాంగం కల్పించిన ‘గౌరవంగా మరణించే హక్కు’ (Right to Die with Dignity) కింద ఈ విముక్తి లభించింది.
సుప్రీంకోర్టు తీర్పు
ఈ చారిత్రాత్మక వైద్య ప్రక్రియ మార్చి 11న సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం అతడు తిరిగి కోలుకునే అవకాశం లేదని నిర్ధారించి పాసివ్ యూతనేషియా(కారుణ్య మరణం)కు పచ్చజెండా ఊపింది. మార్చి 15న ఘజియాబాద్ నుండి ఎయిమ్స్ పాలియేటివ్ కేర్ యూనిట్కు తరలించిన హరీష్కు, మార్చి 16 నుండి వైద్యులు లైఫ్ సపోర్ట్ వ్యవస్థలను క్రమంగా ఉపసంహరించడం ప్రారంభించారు. వెంటిలేటర్ సాయాన్ని తగ్గించడం, ఫీడింగ్ ట్యూబ్ ద్వారా ఇచ్చే ఆహారాన్ని నిలిపివేయడం వంటి ‘క్లినికల్ అసిస్టెడ్ న్యూట్రిషన్’ ఉపసంహరణ ప్రక్రియ వారం రోజుల పాటు సాగింది. మంగళవారం మధ్యాహ్నం హరీష్ శరీరం సహజసిద్ధంగా స్పందించడం ఆగిపోవడంతో ఆయన మరణించినట్లు వైద్యులు ధృవీకరించారు. ఈ సందర్భంగా హరీష్ కుటుంబ సభ్యులు పలికిన వీడ్కోలు దృశ్యాలు ప్రతి ఒక్కరినీ కంటతడి పెట్టించాయి. “క్షమించు.. ఇక నిద్రపో బిడ్డా, నీకు శాంతి కలగాలి” అంటూ తండ్రి పలికిన మాటలు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయ్యాయి.
కారుణ్య మరణ ప్రక్రియ
ఈ కేసు కేవలం ఒక వ్యక్తి మరణంతో ముగిసిపోలేదు. ఇది భారత న్యాయ వ్యవస్థలో ఆర్టికల్ 21 యొక్క పరిధిని మరింత విస్తృతం చేసింది. గౌరవంగా జీవించే హక్కులో భాగంగానే, కోలుకోలేని స్థితిలో ఉన్న వ్యక్తికి యంత్రాల సాయంతో బలవంతంగా ప్రాణాలను నిలపడం కంటే, గౌరవంగా మరణించే హక్కును కల్పించడం ముఖ్యమని ఈ తీర్పు చాటిచెప్పింది. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి క్లిష్టమైన కేసులకు హరీష్ రాణా కేసు మార్గదర్శకంగా మారనుంది. దయనీయ స్థితిలో ప్రాణాలను పొడిగించడం కంటే, సహజ సిద్ధమైన మరణాన్ని గౌరవించడంలోని నైతికతను ఈ హరీష్ రాణా ఉదంతం ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది. 13 ఏళ్ల సుదీర్ఘ పోరాటం తర్వాత హరీష్కు లభించిన ఈ ఊరట.. భారత వైద్య, న్యాయ రంగాల్లో ఒక నూతన అధ్యాయానికి నాంది పలికింది.
హరీష్ రాణా మరణం ఒక విషాదకరమైన ముగింపు అయినప్పటికీ, గౌరవంగా మరణించే హక్కును భారత న్యాయ వ్యవస్థ మరింత స్పష్టం చేసింది. ఇది ఆర్టికల్ 21 యొక్క పరిధిని విస్తృతం చేసింది.
