📌 Key Points
- మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లుతో పార్లమెంటులో మహిళా ప్రాతినిధ్యం గణనీయంగా పెరగనుంది.
- డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ పూర్తయితే లోక్సభ స్థానాల సంఖ్య 850కి పెరిగే అవకాశం ఉంది.
- జనాభా ప్రాతిపదికన సీట్లు పెరిగితే దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం తగ్గుతుందని విపక్షాల ఆందోళన.
- బిల్లు ఆమోదం పొందిన వెంటనే అమలులోకి రావడం కష్టమని రాజకీయ విశ్లేషకుల అంచనా.
పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాల్లో ప్రవేశపెట్టిన మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు రాజకీయాల్లో పెను మార్పులు తీసుకురానుంది. లోక్సభ స్థానాల సంఖ్య పెరగడంతో పాటు మహిళా ప్రాతినిధ్యం కూడా గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉంది. దీనిపై సర్వత్రా ఆసక్తి నెలకొంది.
మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు – ముఖ్యాంశాలు
పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాల్లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘నారీ శక్తి వందన్ అధినియం’ (Women’s Power Salutation Act) పేరుతో ప్రవేశపెట్టిన మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు దేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని సమూలంగా మార్చబోతోంది. అయితే, ఈ బిల్లు చట్టంగా మారడం ఒక ఎత్తయితే, దాని అమలుకు ముడిపడి ఉన్న సాంకేతిక, రాజకీయ అంశాలు ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారాయి.
ఈ బిల్లు అమలులోకి వస్తే భారత పార్లమెంటు (Indian Parliament) స్వరూపం పూర్తిగా మారనుంది. నియోజకవర్గాల పునర్విభజన తర్వాత లోక్సభ స్థానాల సంఖ్య ప్రస్తుతమున్న 543 నుంచి ఏకంగా 850కి పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇందులో మూడో వంతు అంటే సుమారు 272 సీట్లు మహిళలకు రిజర్వ్ చేయబడతాయి. దీంతో చట్టసభల్లో మహిళా ప్రాతినిధ్యం మునుపెన్నడూ లేని విధంగా పెరగనుంది. బిల్లును సూత్రప్రాయంగా సమర్థిస్తున్నప్పటికీ, దీనిని డీలిమిటేషన్తో ముడిపెట్టడాన్ని విపక్షాలు తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నాయి.
డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియతో మార్పులు
మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు ఆమోదం పొందినప్పటికీ, అది వెంటనే అమలులోకి వచ్చే అవకాశం లేదు. దీనికి ప్రధానంగా రెండు అడ్డంకులు కూడా ఉన్నాయి. మొదటిది, 2027లో జరగబోయే కొత్త జనగణన (Census) పూర్తి కావాల్సి ఉంటుంది. రెండోది, ఆ జనగణన గణాంకాల ఆధారంగా నియోజకవర్గాల సరిహద్దులను మార్చే డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ జరగాలి. ఈ సంక్లిష్ట ప్రక్రియలన్నీ పూర్తి కావాలంటే 2034 సాధారణ ఎన్నికల వరకు సమయం పట్టవచ్చని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు నెగ్గాలంటే సభలో మూడింట రెండు వంతుల (2/3) మెజారిటీ తప్పనిసరి. ప్రస్తుతం లోక్సభలో 537 మంది సభ్యుల బలం ఉండగా, బిల్లు ఆమోదానికి 360 ఓట్లు కావాలి. కానీ అధికార ఎన్డీయే (NDA) బలం 293 మాత్రమే ఉండటంతో విపక్షాల మద్దతు అనివార్యంగా మారింది. అలాగే రాజ్యసభ (Rajya Sabha)లోనూ మెజారిటీ మార్క్ 163 కాగా, ఎన్డీయేకు 142 కంటే ఎక్కువ సభ్యుల బలం ఉంది. ఇక్కడ కూడా మరో 21 ఓట్ల మద్దతు ప్రభుత్వం సేకరించాల్సి ఉంటుంది. ఇక జనాభా ప్రాతిపదికన సీట్లు పెంచితే, జనాభా నియంత్రణను విజయవంతంగా పాటిస్తున్న ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, తమిళనాడు వంటి దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం తగ్గి, ఉత్తరాది రాష్ట్రాల ఆధిపత్యం పెరుగుతుందని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. డీలిమిటేషన్తో సంబంధం లేకుండా ప్రస్తుతమున్న 543 సీట్లలోనే మహిళా కోటాను వెంటనే అమలు చేయాలని విపక్షాలు డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ బిల్లు మహిళా సాధికారతకు నిదర్శనమని, ఎవరికీ అన్యాయం జరగకుండా నిష్పక్షపాతంగా ప్రక్రియ సాగుతుందని హామీ ఇస్తోంది.
విపక్షాల ఆందోళనలు, డిమాండ్లు
లోక్సభలో మహిళలకు 272 సీట్లు.. కేంద్రం క్లారిటీ
మహిళా బిల్లుపై గౌరవ్ గగోయ్ సంచలన వ్యాఖ్యలు.. డీలిమిటేషన్ లింక్పై అభ్యంతరం.
మొత్తానికి, మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు ఆమోదం పొంది చట్టంగా మారినప్పటికీ, దాని అమలు అనేక సవాళ్లతో కూడుకున్నది. డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ పూర్తయ్యే వరకు వేచి చూడాల్సిందే. రాజకీయ సమీకరణాలు మారే అవకాశం ఉంది.
