📌 Key Points
- పార్లమెంటులో లోక్సభ స్థానాల సంఖ్య 543 నుండి 850కి పెంచే బిల్లు ప్రవేశపెట్టనున్నారు.
- మహిళా రిజర్వేషన్ల చట్టం అమలును వేగవంతం చేసేందుకు ప్రభుత్వం చర్యలు చేపడుతోంది.
- డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియను 2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా చేపట్టాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది.
- దక్షిణాది రాష్ట్రాలు సీట్ల పెంపులో రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కోల్పోతామని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.
దేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని మార్చే కీలకమైన పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాలు నేటి నుండి ప్రారంభం కానున్నాయి. లోక్సభ స్థానాల పెంపు, మహిళా రిజర్వేషన్ల అమలు వంటి అంశాలపై ప్రభుత్వం బిల్లులు ప్రవేశపెట్టనుంది. ఈ సమావేశాలు రాజకీయంగా ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి.
లోక్సభ స్థానాల పెంపు ప్రతిపాదన
దేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని మార్చగల కీలకమైన మూడు రోజుల ప్రత్యేక పార్లమెంటు సమావేశాలు నేడు ప్రారంభం కానున్నాయి. ఏప్రిల్ 18 వరకు జరగనున్న ఈ సమావేశాల్లో ప్రభుత్వం అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన ‘రాజ్యాంగ (131వ సవరణ) బిల్లు, 2026’తో పాటు ‘డీలిమిటేషన్ బిల్లు, 2026’ను ప్రవేశపెట్టనుంది. లోక్సభ స్థానాల పెంపు, మహిళా రిజర్వేషన్ల అమలు వంటి అంశాలు ఎజెండాలో ఉండటంతో, ఈ మూడు రోజుల సమావేశాలు దేశ రాజకీయాల్లో అత్యంత కీలకంగా మారాయి.
ప్రభుత్వం ప్రవేశపెడుతున్న రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు ప్రకారం, లోక్సభ సభ్యుల సంఖ్యను ప్రస్తుతం ఉన్న 543 నుండి 850కి.. రాష్ట్రాల నుండి 815, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల నుండి 35 కు పెంచాలని ప్రతిపాదించారు. 2023లో ఆమోదం పొందిన ‘నారీ శక్తి వందన్ అధినియం’..మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం అమలును వేగవంతం చేయడమే ఈ విస్తరణ ప్రధాన ఉద్దేశమని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. కొత్తగా ఏర్పడే నియోజకవర్గాల్లో మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్ కల్పించడం ద్వారా, 2029 సార్వత్రిక ఎన్నికల నాటికి మహిళా ప్రాతినిధ్యాన్ని గణనీయంగా పెంచాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
మహిళా రిజర్వేషన్ల అమలు వేగవంతం
ఈ బిల్లుల విషయంలో అధికార, ప్రతిపక్షాల మధ్య తీవ్ర వాదోపవాదాలు చెలరేగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా, డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియను 2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా చేపట్టాలనే ప్రభుత్వ ప్రతిపాదనపై ప్రతిపక్ష ‘ఇండియా’ కూటమి తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తోంది. జనాభా ప్రాతిపదికన సీట్ల పెంపు జరిగితే, దక్షిణాది రాష్ట్రాలు తమ రాజకీయ ప్రాతినిధ్యాన్ని కోల్పోయే ప్రమాదం ఉందని, ఇది సమాఖ్య స్ఫూర్తికి విరుద్ధమని ఆయా రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు ఇప్పటికే కేంద్రానికి లేఖలు రాశారు. ఈ నేపథ్యంలో, అధికార పక్షం (ఎన్డీఏ), ప్రతిపక్షాల తమ ఎంపీలందరూ హాజరు కావాలని ‘త్రీ-లైన్ విప్’ జారీ చేయడంతో, పార్లమెంటులో ఈ మూడు రోజులు తీవ్ర గందరగోళం నెలకొనే అవకాశం కనిపిస్తోంది.
డీలిమిటేషన్పై ప్రతిపక్షాల అభ్యంతరాలు
కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒకవైపు ‘వికసిత్ భారత్@2047’ లక్ష్యంగా ఈ సంస్కరణలు చేపడుతున్నట్లు చెబుతుండగా, ప్రతిపక్షాలు మాత్రం వీటిని రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం చేస్తున్న ప్రయత్నాలని విమర్శిస్తున్నాయి. డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియను దశాబ్దాల కాలంగా వాయిదా వేస్తూ వస్తున్న నేపథ్యంలో, ఇప్పుడున్న పరిస్థితుల్లో దీనిని ఎలా అమలు చేస్తారనేది అందరిలోనూ ఆసక్తిని, ఉత్కంఠను రేకెత్తిస్తోంది. రాజ్యాంగ సవరణ కావాలంటే రెండు సభల్లోనూ మూడింట రెండవంతుల మెజారిటీ అవసరం కావడంతో, ప్రభుత్వం ఈ బిల్లులను ఎలా ఆమోదింపజేసుకుంటుందో వేచి చూడాలి. ఈ మూడు రోజుల సమావేశాలు భారత ప్రజాస్వామ్య భవిష్యత్తును నిర్ణయించే కీలక మలుపుగా రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాలు దేశ రాజకీయాల్లో అనేక మార్పులకు దారితీసే అవకాశం ఉంది. అధికార, ప్రతిపక్షాల మధ్య వాదోపవాదాలు, చర్చలు ఆసక్తికరంగా మారనున్నాయి. ఈ సమావేశాల ఫలితాలు దేశ భవిష్యత్తును నిర్దేశిస్తాయి.
